“

AAG kent de zorgsector goed en dat helpt enorm in de keuzes die we moeten maken.”

Freddie Ong

Op Landgoed Willibrordus in Heiloo investeert GGZ Noord-Holland-Noord (GGZ NHN) in een nieuwe zorgomgeving die past bij de zorg voor morgen. De organisatie bouwt er een nieuwe High Intensive Care (HIC) en een nieuwe aanbouw forensische kliniek (FPA). Die vervangen verouderde gebouwen en vormen de basis voor betere behandelomstandigheden, veiligheid en herstel. De nieuwbouw is een strategische keuze die direct raakt aan zorgkwaliteit, bedrijfsvoering en duurzaamheid.

Een landgoed als habitat voor herstel

Het historische Landgoed Willibrordus is voor GGZ NHN veel meer dan een zorglocatie. Het is, zoals Freddie het omschrijft ‘de habitat van de cliënt’, een omgeving die rust, ruimte en natuur inzet als onderdeel van de behandeling. Met wandelroutes, open groenstructuren en karakteristieke panden vormt het landgoed een uniek decor voor moderne geestelijke gezondheidszorg. Ook het terrein rond de nieuwbouw wordt over een gebied van circa 5 hectare opnieuw ingericht, volledig in lijn met de visie van GGZ NHN.

Naar een onderbouwde businesscase

De basis voor de nieuwbouw werd al in 2016 gelegd. Vier klinieken van ruim veertig jaar oud voldeden niet meer aan de eisen van deze tijd. Niet alleen bouwkundig, maar ook inhoudelijk en functioneel. GGZ NHN sprak daarom de ambitie uit om hier de beste kliniek van Europa te gaan bouwen. Met Redesigning Psychiatry stelde de organisatie vast wat die ambitie precies betekende voor behandeling, veiligheid en leefomgeving. Daarna vertaalde AAG die visie naar heldere Programma’s van Eisen, een onderbouwde businesscase, en begeleidde AAG de architectenselectie.

De pauzeknop

Toen de coronacrisis de plannen tijdelijk stilzette, bleek dat achteraf een voordeel. “We konden opnieuw kijken: wat betekent toekomstbestendige zorg over tien of twintig jaar? Hoe zorg je voor flexibiliteit, autonomie en veiligheid in je gebouwen?” vertelt Freddie. In 2022 startten de projecten opnieuw op, met AAG opnieuw aan tafel om de continuïteit te borgen en eerdere keuzes te toetsen aan de nieuwe werkelijkheid.

“

We konden opnieuw kijken: wat betekent toekomstbestendige zorg over tien of twintig jaar? Hoe zorg je voor flexibiliteit, autonomie en veiligheid in je gebouwen?”

Freddie Ong

Centrale straat als hart van de kliniek

De nieuwe HIC krijgt een ontwerp dat volgens Freddie uniek is in Nederland. De kliniek bestaat uit vijf afdelingen die allemaal verbonden zijn aan één levensader: een brede centrale straat die dwars door het gebouw loopt. “Deze straat verbindt medewerkers en cliënten”, legt Freddie uit. ”Dat geeft cliënten autonomie: voel ik me goed, dan zoek ik de drukte op; heb ik rust nodig, dan trek ik me terug op mijn afdeling.”

Veilig en flexibel

De afdelingen zijn volledig uitwisselbaar ontworpen, zodat het gebouw mee kan bewegen met veranderende zorgvragen en verschuivende doelgroepen, zoals vergrijzing of zwaardere problematiek. Daarmee wordt geïnvesteerd in langdurige strategische flexibiliteit. Ook in de leefomgeving is bewust

gekozen voor kwaliteit en herstelgerichtheid. Slaapkamers krijgen grote zitnissen van eikenhout, zodat cliënten contact houden met buiten. Binnentuinen en hekken die geïntegreerd zijn in de architectuur zorgen voor veiligheid maar voorkomen een opgesloten gevoel.

Ook op technisch vlak is het gebouw voorbereid op de toekomst: hightech sensoren kunnen bijvoorbeeld ademhaling en hartslag monitoren. De infrastructuur ligt er, maar implementatie vraagt tijd, merkt Freddie: “Het gebouw kan het aan, maar de zorg is er soms nog niet klaar voor. Dat is onderdeel van een generatieverschil én van ethische afwegingen. Dat moet groeien.”

Co-creatie met medewerkers en cliënten

Vanaf de kick-off werden medewerkers en cliënten nauw bij het project betrokken. Met werkgroepen per thema, moodboardsessies en afstemming met de Cliënt- en Familieraad werd continu input opgehaald en vertaald naar concrete ontwerpkeuzes. Freddie: “We zeggen niet: dit is het gebouw waar jullie in moeten werken. Nee, we zeggen: dit wordt júllie gebouw. Help ons om het goed te maken.” Deze aanpak leidde tot waardevolle discussies, bijvoorbeeld over werkplekken. Een vaste pc op de afdeling? Dat paste niet bij de huiselijke sfeer. Laptops dan? Voor jongere teams vanzelfsprekend, voor een deel van de collega’s een grotere stap. De oplossing werd uiteindelijk een hybride model: vaste werkplekken op kantoor, laptops op de afdelingen.

“

We zeggen niet: dit is het gebouw waar jullie in moeten werken. Nee, we zeggen: dit wordt júllie gebouw. Help ons om het goed te maken.”

Freddie Ong

Duurzame kansen en keuzes

Het project kreeg landelijke aandacht vanwege de circulaire demontage van een oude kliniek in 2021. Bijna al het oude materiaal (99%) kreeg een nieuwe bestemming. Bakstenen vonden hun weg naar Amsterdam, kozijnen naar Duitsland. “We hadden maar één procent afval”, vertelt Freddie.” Dat was echt een dapper besluit en een fantastisch resultaat.” Ondanks de duurzame prestaties - de kliniek is gasloos, aangesloten op een WKO syteem en voldoet aan de BENG- eisen, denkt Freddie dat ze nog meer duurzame winst uit het project hadden kunnen halen: “We hadden meer kunnen doen met hergebruik van materialen. Daar leren we van. Bij de klinieken die we in 2029 willen bouwen, gaan we eerst inventariseren wat we uit sloop kunnen gebruiken en dan pas ontwerpen. Al halen we vijf of tien procent hergebruik, dan ben ik tevreden.”

Zoals bij vrijwel elk groot bouwproject waren er uitdagingen: netcongestie, stikstofberekeningen, archeologisch onderzoek en asbest. Risico's die technisch, financieel en planmatig impact hebben. Bouwen draait om ontwerp, vergunningen en budget, maar ook omgevingssensitiviteit en relatiebeheer. “Grote projecten zoals dit vragen om continu schakelen tussen inhoud, regelgeving en draagvlak.”

Complex stakeholdermanagement: van stikstof tot buurtbewoners

Voor Freddie zit de meerwaarde in de combinatie van sectorspecifieke kennis en bestuurlijk begrip: “AAG begrijpt hoe een zorgorganisatie denkt”, legt hij uit. “Dat maakt het makkelijker om externe partijen mee te nemen en discussies te voorkomen.” In de dagelijkse praktijk is AAG daarbij structureel betrokken, onder andere via projectmanager Peter van Dijk, die een belangrijke rol speelt in de afstemming en projectsturing en daarbij fungeert als directe sparringpartner van Freddie. Meer weten?

De betrokkenheid van AAG loopt als een constante factor door het project. Van het opstellen van Programma’s van Eisen en het onderbouwen van businesscases, tot begeleiding van aanbestedingen en realisatie. Verschillende experts van AAG leverden een bijdrage, onder meer op het gebied van vastgoedontwikkeling en financiering.

AAG: strategisch sparringpartner in complex traject

Wanneer Freddie het bouwterrein oploopt, overheerst trots: “Je ziet twee grote projecten tegelijk ontstaan. En inmiddels is ook de inrichting van het terrein gestart. Tien jaar geleden was dit een visie op papier. Nu staat het er. Dat is bijzonder.” En het stopt hier niet. De plannen voor nog twee klinieken liggen al op tafel, net als de herontwikkeling van het middenterrein. Parallel loopt in Alkmaar een nieuw project waarbij AAG opnieuw betrokken is.

Samen blijven GGZ NHN en AAG zo bouwen aan een zorgomgeving die klaar is voor de toekomst.

Blijven bouwen aan de toekomst van de zorg